SUPER MAG

• Pojam hipomagnezemija označava nizak — ispod normalnog nivoa — sadržaj magnezijuma u krvi.
• Hipomagnezemija je jedna od najozbiljnijih (ako ne i najozbiljnija) bolesti uzrokovanih ishranom kod ovaca i koza koje se gaje ekstenzivno ili poluekstenzivno, jer se obično otkriva tek nakon uginuća jedne ili više životinja. Takođe, njeno preventivno i terapijsko lečenje predstavlja značajan trošak u ukupnim operativnim izdacima farme.
• Ovce i koze nisu sposobne da „skladište” magnezijum u svom organizmu duži vremenski period, što je izraženije kod odraslih životinja i postaje intenzivnije sa starenjem. U hitnim situacijama, mala zaliha magnezijuma brzo se iscrpi, što dovodi do pojave hipomagnezemije i njenih posledica.
• Jedini izvor unosa magnezijuma za životinje je njihova ishrana, koja mora sadržati dovoljne količine ovog makroelementa. Pored činjenice da su zalihe magnezijuma u telu male, postoji i stalan gubitak magnezijuma putem mleka i izlučevina (urina, znoja itd.).
• Najosetljivije na ovaj problem su ovce i koze sa visokom mlečnošću, kao i one koje doje jagnjad ili jarad, a čiji je nutritivni statusni pokazatelj ispod 2,5.
• Bolest se češće javlja kod starijih ovaca i koza kod kojih su telesne zalihe magnezijuma iscrpljene.
• Bolest se najčešće pojavljuje u proleće, kada životinje počinju ispašu na pašnjacima, ili u jesen, nakon prvih kiša i nicanja travnatih biljaka. To se dešava jer ispaša na bogatim travnim pašnjacima podrazumeva promenu obroka — prestanak ishrane žitaricama i drugim kabastim hranivima, kao i smanjenje ili potpuno ukidanje koncentrovane hrane u štali.
• Koncentrovana hrana obično sadrži premiks minerala i vitamina, pa njeno smanjenje ili potpuno ukidanje dovodi do prekida u snabdevanju organizma anorganskim elementima i vitaminima, uključujući i magnezijum.
• Stoga se ishrana životinja u velikoj meri zasniva na ispaši nove, sveže prolećne trave ili, u slučaju veštačkih pašnjaka, na travnim biljkama koje rastu nakon zimskog đubrenja azotnim ili kalijumovim đubrivima.

• Sveža prolećna trava na prirodnim pašnjacima, kao i rastuće travne biljke na veštačkim pašnjacima, veoma su siromašne magnezijumom, pa je unos magnezijuma putem ispaše vrlo mali i ograničen.
• Travna masa prirodnih i veštačkih pašnjaka koju životinje unose tokom ispaše u proleće predstavlja lako svarljivu kabastu hranu, jer je sadržaj celuloze nizak. Kao rezultat toga, vreme zadržavanja hrane u digestivnom traktu životinje je kratko, što smanjuje efikasnost apsorpcije magnezijuma.
• Sadržaj proteina u travi prirodnih i veštačkih pašnjaka je veoma visok, pa njihovo razlaganje u buragu dovodi do stvaranja slobodne amonijake, koja zajedno sa magnezijumom formira nerastvorljive soli, dodatno otežavajući njegovu apsorpciju.
• Magnezijum je generalno manje dostupan u kiselim zemljištima, a u većini zemalja zemljišta su kisela, zbog čega je magnezijum uvek prisutan u malim i nedovoljnim količinama.

• Simptomi bolesti traju kratko, a ono što farmer obično primeti jeste jedno ili više uginulih životinja. Početni simptomi uključuju teturanje, malaksalost sa ispruženim zadnjim nogama i često glavom zabaćenom unazad, nevoljne grčeve mišića lica, učestalo mokrenje, iznenadnu tromost, škrgutanje zubima, grčeve (trzaje), ulegnuće stomaka uz ukrštanje prednjih nogu poput makaza, ispruženo grlo i glavu, pojavu pene u ustima i na kraju smrt.
• Treba napomenuti da bolesna životinja pokazuje intenzivnu reakciju na buku, nagle pokrete i manevre, pa hvatanje i rukovanje životinjom mora biti veoma pažljivo, jer izaziva veliki stres, jake grčeve i moguću smrt.

• Ako se utvrdi da je životinja u početnoj fazi bolesti sa gore navedenim simptomima, farmer treba da postupa sa velikom pažnjom, naročito tokom hvatanja. Neophodno je odmah primeniti intravensku ili potkožnu injekciju rastvora koji sadrži 20–25% kalcijum boroglukonata i 5% magnezijuma. Farmer mora izolovati i nadgledati životinju dok se ne zaustave mogući grčevi, nestabilan hod i drugi simptomi. Ako je životinja u položaju sa ulegnutim stomakom, farmer treba da ispravi njen položaj tako da leži na grudnoj kosti i da je podupre sa strane na neki način (obično snopom slame), kako bi se izbeglo moguće davljenje.
• Nakon što se životinja počne oporavljati i povrati svest, treba da ostane izolovana sve dok se potpuno ne oporavi. Životinji treba davati obrok u koji je dodata dovoljna količina premiksa.

• Kao što je prethodno pomenuto, glavni uzrok bolesti je nagla promena ishrane koja se dešava kada se životinje počnu izvoditi na ispašu, kao i smanjenje ili potpuno prestajanje hranjenja koncentrovanim smešama u štali, budući da upravo smeša koncentrovane hrane, u koju je dodato 2–2,5% premiksa, obezbeđuje životinjama dnevno potrebnu količinu magnezijuma.
• Dodatno, slobodan pristup životinja lizalicama obogaćenim dovoljnim količinama magnezijuma, kao što je S.I.N. HELLAS SUPER MAG lizalica, može značajno pomoći u prevenciji bolesti.
• Druge preventivne mere mogu se odnositi na poboljšanje kiselih zemljišta — koja se koriste kao veštački pašnjaci — unošenjem krečnjaka (500–1000 kg na 1000 m²) ili đubrenjem ovih pašnjaka odgovarajućim smešama koje sadrže magnezijum.
• Lako je razumeti da hipomagnezemija nije teško kontrolisati pod uslovom da se preduzmu gore pomenute preventivne mere, pri čemu su upotreba premiksa u TMR obroku i specijalnih lizalica sa magnezijumom, kao što je SUPER MAG, najjednostavnije i najisplativije rešenje. Njihova upotreba treba da bude stalna, tokom cele godine i u svim fazama proizvodnje životinja.

SUPERMAG BLOK sadrži visok nivo magnezijuma (2,36%) u kombinaciji sa visokim nivoom kalcijuma (4,60%) i fosfora (1,05%), uz dodatak kompletnog spektra minerala i elemenata u tragovima. Ovaj dragoceni izvor dodatnog magnezijuma posebno je koristan u zaštiti od tetanije na paši (tzv. „grass staggers“) kada se stoka u proleće izvodi na bujne pašnjake. Ovi blokovi su idealni za mlečne krave, ovce i koze, dok kod konja njihov visok sadržaj magnezijuma sprečava pojavu laminitisa.