SUPER MAG

• Me termin Hipomagnezemi nënkuptojmë nivelin e ulët – nën normalen – të magnezit në gjak.
• Hipomagnezemia është një nga sëmundjet ushqimore më serioze (nëse jo më seriozja) që prek delet dhe dhitë e fermave ekstensive dhe gjysmë-ekstensive. Arsyeja kryesore është se diagnoza zakonisht vendoset vetëm pasi të kenë ndodhur një ose më shumë ngordhje. Për më tepër, parandalimi dhe trajtimi i saj rrit ndjeshëm kostot operative të fermës.
• Delet dhe dhitë nuk kanë aftësi të “magazinojnë” magnezin për periudha të gjata, dhe kjo aftësi zvogëlohet edhe më shumë tek kafshët e rritura dhe sidomos tek ato në moshë të avancuar. Për këtë arsye, në situata emergjente, sasitë e pakta të magnezit në trup konsumohen shumë shpejt, duke çuar në shfaqjen e Hipomagnezemisë dhe pasojave të saj.
• Burimi i vetëm i marrjes së magnezit është ushqimi i kafshëve, i cili duhet të sigurojë sasi të mjaftueshme të këtij makro-elementi. Përveç stokut të vogël të magnezit në trup, ekziston edhe humbje e vazhdueshme e tij përmes qumështit dhe sekrecioneve të tjera (urinë, djersë, etj.).
• Më të ndjeshmet ndaj këtij problemi janë delet dhe dhitë me prodhim të lartë qumështi, si edhe ato që ushqejnë qengja apo kecë me thithje të fortë, sidomos kur indeksi i gjendjes ushqimore është nën 2.5.
• Sëmundja shfaqet më shpesh tek delet dhe dhitë më të moshuara, tek të cilat rezervat trupore të magnezit gjenden pothuajse në kufijtë e shterimit.
• Hipomagnezemia shfaqet kryesisht në pranverë, kur kafshët fillojnë kullotën, ose në vjeshtë pas reshjeve të para dhe mbirjes së barit. Kjo ndodh për shkak të kalimit të shpejtë nga ushqimi me drithëra dhe foragjere të thata, në kullotë të pasur dhe të njomë pranverore, duke kufizuar ose ndërprerë plotësisht ushqimet e përziera dhe koncentratet brenda stallës.
• Ushqimet e përziera zakonisht përmbajnë premiks mineral-vitaminar; kështu, ndërprerja ose ulja e tyre çon automatikisht edhe në mungesë të elementëve inorganikë dhe vitaminave—përfshirë magnezin.
• Në këto kushte, ushqimi i kafshëve mbështetet pothuajse tërësisht në kullotën e re pranverore ose në kullota të fekonduara me plehra azotike apo potasike gjatë dimrit.

• Barishtet e freskëta pranverore të kullotave natyrore, ashtu edhe bimët e reja të kullotave artificiale, përmbajnë shumë pak magnez. Për këtë arsye, marrja e magnezit vetëm përmes kullotjes është e ulët dhe e pamjaftueshme.
• Masa bimore që kafshët konsumojnë gjatë pranverës në kullotat natyrore ose artificiale është një ushqim i lehtë, me përmbajtje të ulët të celulozës. Si rezultat, qëndrimi i ushqimit në traktin tretës është shumë i shkurtër, duke e bërë përthithjen e magnezit edhe më të dobët.
• Përmbajtja e lartë e proteinave në barishtet e këtyre kullotave shkakton prodhim të amoniakut të lirë gjatë fermentimit në rumen, i cili bashkohet me magnezin dhe krijon kripëra të patretshme—duke e vështirësuar edhe më tepër përthithjen e tij.
• Magnezi është përgjithësisht më pak i disponueshëm në tokat acide, dhe në shumicën e vendeve tokat kanë pH të ulët. Për pasojë, magnezi është i pranishëm gjithmonë në sasi të vogla dhe jo të mjaftueshme për nevojat e kafshëve.

• Shenjat e sëmundjes zgjasin për një periudhë shumë të shkurtër dhe zakonisht ajo që vëren fermeri është një ose disa kafshë të ngordhura. Shenjat fillestare përfshijnë ecje të pasigurt, plogështi, qëndrim me këmbët e pasme të shtrira dhe shpesh kokën të kthyer prapa, spazma të pavullnetshme të muskujve të fytyrës, urinim të shpeshtë, rënie të menjëhershme të tonusit, kërcitje dhëmbësh, dridhje (tingëllima), tërheqje të barkut me këmbët e përparme të kryqëzuara si gërshërë, shtrirje të qafës dhe kokës, dalje shkumë nga goja dhe në fund vdekje.
• Duhet theksuar se kafsha e prekur reagron fort ndaj zhurmave dhe lëvizjeve të papritura; për këtë arsye kapja dhe manipulimi i saj duhet të bëhen me shumë kujdes, pasi stresi i madh mund të shkaktojë spazma të rënda dhe vdekje të menjëhershme.

• Nëse kafsha kapet në fazat fillestare të sëmundjes me simptomat e përmendura më sipër, trajtimi dhe kapja e saj nga fermeri duhet të bëhen me shumë kujdes. Është e domosdoshme dhënia menjëherë me rrugë intravenoze ose nënlëkurore e një tretësire që përmban 20–25% kalcium boroglukonat dhe 5% magnezium. Fermeri duhet ta izolojë dhe ta vëzhgojë kafshën derisa të ndalen spazmat, ecja e paqëndrueshme dhe simptomat e tjera. Nëse kafsha bie në pozicion me barkun e fundosur, fermeri duhet ta ngrejë dhe ta vendosë që të mbështetet mbi sternum, duke e fiksuar nga anët (zakonisht me një trastë kashte), për të shmangur mundësinë e mbytjes.
• Pasi kafsha të fillojë të rikuperohet dhe t’i kthehen shqisat, ajo duhet të qëndrojë e izoluar derisa të shërohet plotësisht. Në ushqimin e saj duhet të përfshihet një racion ku është shtuar një sasi e mjaftueshme premiksi.

• Siç u përmend më parë, shkaku kryesor i sëmundjes është ndryshimi i papritur i racionit, i cili ndodh kur kafshët fillojnë të kullosin në kullota të hapura dhe ndërkohë u reduktohet ose u ndërpritet plotësisht ushqimi i përbërë në stallë. Është pikërisht përzierja e ushqimit të përbërë ku shtohet një sasi 2–2.5% premiks, që siguron sasinë ditore të nevojshme të Magnezit për kafshët.
• Gjithashtu, qasja e lirë e kafshëve në blloqet e lëpirjes të pasuruara me sasi të mjaftueshme Magnezi, si p.sh. blloku i lëpirjes S.I.N. HELLAS SUPER MAG, mund të ndihmojë ndjeshëm në parandalimin e sëmundjes.
• Taktika të tjera parandaluese lidhen me përmirësimin e tokave acidike – të përdorura si kullota artificiale – duke përfshirë shtimin e gëlqeres (500–1000 kg/1000 m²), ose plehërimin e këtyre kullotave me përzierje të përshtatshme që përmbajnë Magnez.
• Kuptohet lehtësisht se Hipomagnezemia nuk është e vështirë për t’u kontrolluar, me kusht që të merren masat e mësipërme parandaluese. Përdorimi i premiksit në TMR dhe i blloqeve të veçanta të lëpirjes me Magnez si SUPER MAG janë më të lehtat dhe më me kosto efektive. Përdorimi i tyre duhet të jetë i vazhdueshëm, gjatë gjithë vitit, dhe në të gjitha fazat e prodhimit të kafshëve.

Blloku SUPERMAG përmban një nivel të lartë Magnezi (2.36 %) në kombinim me një nivel të lartë Kalciumi (4.60 %) dhe Fosfori (1.05 %), së bashku me shtimin e një game të plotë mineralesh dhe elementësh gjurmë. Ky burim i vlefshëm i Magnezit shtesë është veçanërisht i dobishëm për të ndihmuar në mbrojtjen kundër “grass staggers” kur bagëtia nxirret në kullota të pasura në pranverë. Këta blloqe janë idealë për lopët e qumështit, delet dhe dhitë, ndërsa kur u jepen kuajve, përmbajtja e lartë e Magnezit ndihmon në parandalimin e Laminitisit.